تنها چند روز پس از برگزاری نخستین نشست میان سیدعباس عراقچی و استیو ویتکاف درباره پرونده هستهای، سفر علی لاریجانی به مسقط، مورد توجه ناظران سیاسی قرار گرفت.
وزیر امور خارجه و نماینده ویژه رئیس جمهور آمریکا در امور خاورمیانه، پس از هشت ماه تعلیق گفتوگوها که پیامد جنگ ۱۲روزه بود، جمعه ۱۷ بهمن ماه دور یک میز نشستند (به صورت غیرمستقیم). در این فرایند، حضور ناگهانی دبیر شورای عالی امنیت ملی در عمان معنادار است. وی در حضور کوتاه خود با سلطان هیثم بنطارق، سلطان عمان و بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر امور خارجه این کشور و البته محمد عبدالسلام، سخنگوی انصارالله یمن دیدار کرد.
لاریجانی در ادامه با سفر به قطر، با امیر قطر و نیز شماری از چهرههای دفتر سیاسی حماس دیدار کرد. علاوه بر این گفته میشود لاریجانی در قطر با یک چهره سیاسی دیگر هم دیدار کرده؛ برخی رسانهها این چهره را «دی جی ونس»، معرفی کردهاند. دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران همچنین با الجزیره گفتوگو کرد. لاریجانی با اشاره به اینکه اگر ایالات متحده به ما حمله کند، پایگاههای نظامی آنها در منطقه را هدف قرار خواهیم داد، گفت: در خصوص اینکه ما سلاح هستهای نداشته باشیم، با واشنگتن زمینه مشترک وجود دارد.
وی افزود: ایالات متحده با ورود به مذاکرات به سمت مسیر عقلانی حرکت کرده است.
مکمل مأموریت عراقچی
در این میان عدهای با توجه به جایگاه علی لاریجانی در عرصه سیاسی کشورمان، احتمالات مختلفی طرح کردهاند؛ گروهی میگویند سفر اخیر مشاور رهبر معظم انقلاب به عمان یعنی اینکه پرونده هستهای به جاهای حساس رسیده که نیازمند تصمیمگیری در سطح کلان است. برخی از احتمال دیدار پشت پرده دبیر شورای عالی امنیت ملی با مقامات آمریکایی سخن میگویند و در نهایت عدهای از رد و بدل شدن پیامی مهم بین طرفین. گزارش آسوشیتدپرس و ادعای اینکه لاریجانی به احتمال زیاد پاسخ ایران به دور نخست گفتوگوهای غیرمستقیم با آمریکاییها را منتقل کرده و از سویی انتشار تصویری از دیدار لاریجانی با وزیر امور خارجه کشور میزبان که در آن نامهای روی مبل به چشم میخورد، گمانهها درباره انتقال پیام را تقویت کرده است.حسین کنعانیمقدم اما اقدام لاریجانی را مکمل مأموریت عراقچی تعبیر میکند. این تحلیلگر مسائل سیاسی در گفتوگو با قدس گفت: در بحث پرونده هستهای، شورای عالی امنیت ملی مسئولیت مهمی بر عهده داشته و تصمیمگیر نهایی است، بنابراین رخداد مذکور با هدف تکمیل مذاکرات مهمی که وزیر امور خارجه آغاز کرده بود و انتقال این پیام که جمهوری اسلامی در این جریان جدی است صورت گرفت و لازم بود این نهاد هم تحرکاتی داشته باشد. سفر لاریجانی مؤید عملیاتیتر شدن تصمیماتی بود که گرفته شده و دنبال میشود. وی ادامه داد: لاریجانی با توجه به پیشینه و به واسطه نزدیکی به رهبر معظم انقلاب از جایگاهی ویژه برخوردار است و این میتواند منعکسکننده نقطه نظرات حاکمیت نیز باشد. در چنین بستری و از آنجا که تصمیمگیری در حوزه دفاع و امنیت ملی به نهادهای فراتر از دولت مرتبط میشود چنین حرکتی به دلیل تضمینهای اجرایی که در حوزه دیپلماسی فراهم میکند، مهم است.
نشاندهنده یک تغییر استراتژیک
علی بیگدلی نیز در ارزیابی اهداف سفر اخیر دبیر شورای عالی امنیت ملی معتقد است عراقچی از اختیارات کاملی برخوردار نیست؛ چراکه معمولاً در پرونده هستهای در نهایت آنچه شورای عالی امنیت ملی تصمیم بگیرد عملیاتی میشود؛ بر این اساس رفتن فردی به مسقط در جایگاه نماینده و مشاور رهبر معظم انقلاب حائز اهمیت است. وی با بیان اینکه مسلماً محور رایزنیها پرونده هستهای بوده، ادامه داد: اینکه این سفر بلافاصله پس از سفر وزیر امور خارجه انجام شد میتواند نشاندهنده یک تغییر استراتژیک باشد و امیدواریم در ادامه گشایشهای مثبتی اتفاق بیفتد. به شخصه این اتفاق را دلگرمکننده میدانم. صرفاً به همین دلیل لاریجانی رفت؛ چرا که وی نقطه نظرات رهبر معظم انقلاب را منتقل میکند. از آنجا که او پیشتر با برخی مقامات ارشد منطقه رایزنی داشته معلوم میشود نقطه نظرات جدیدی مطرح است که در نهایت امیداوریم مانع جنگ شود.
همان گونه که پیشتر اشاره شد همزمان با این روندها، روز گذشته نخست وزیر رژیم صهیونیستی در سفری غیرمنتظره به واشنگتن رفت. طبق گفته نتانیاهو، غزه، منطقه و مهمتر از همه ایران محور و کانون هفتمین دیدار وی با رئیسجمهور ترامپ از زمان انتخابش برای دوره دوم خواهد بود. سفر مذکور برای آخر هفته جاری برنامهریزی شده بود، با این حال به درخواست نتانیاهو اکنون انجام گرفت، رخدادی که بیانگر اهمیت آن از دید مقامات تلآویو است. اسماعیل بقایی هم در نشست اخیر خود و در پاسخ به پرسش خبرنگاری که چنین حرکتی را در راستای تخریب مذاکرات با آمریکا تعبیر کرد، عنوان کرد: این بر عهده طرف مذاکرهکننده ما یعنی آمریکاست که تصمیم بگیرد مستقل از فشارها و اعمال نفوذهای مخربی که قطعاً به ضرر منطقه و بدون در نظر گرفتن منافع آمریکاست، عمل کند. اما بیگدلی در تحلیل این رخداد تصریح کرد: رژیم در ارتباط با فعالیتهای هستهای، روابط منطقهای و حتی برد موشکی خواستههای عجیبی مطرح کرده، به طور نمونه خواستار کاهش برد موشکی ایران به ۳۰۰ کیلومتر شده است! بنابراین این سفر بر روندهای آینده و حرکت به سمت صلح یا جنگ اثرگذار خواهد بود. شاید همین که ما پیشدستی کرده و زودتر نماینده خود را راهی عمان کردهایم مؤید آگاهی از پیامدهای چنین رخدادی و انتقال پیام و اتمام حجتی در این باره بوده باشد.
خبرنگار: هدایت جاوید
نظر شما